Gözlənilməz səhər: Dünyanın gedişatını dəyişən 25 il

 

Təqvimdə elə tarixlər var ki, bir neçə saat içində bəşər tarixini tamamilə başqa bir məcraya yönəldir. Həmin səhərdən əvvəl insanlıq tamamilə başqa cür düşünürdü, başqa cür səyahət edirdi və qlobal təhlükəsizliyə tamamilə fərqli gözlə baxırdı. Həmin səhər isə hər şey dəyişdi. 11 sentyabr terror aktlarından rəsmi olaraq tam iyirmi beş il ötür.

İki min illiyin əvvəlində baş verən bu miqyaslı faciə sadəcə bir dövlətin deyil, bütün dünyanın gedişatını silkələdi. Həmin gün “Əl-Qaidə” terror təşkilatının üzvləri tərəfindən qaçırılan dörd sərnişin təyyarəsi ABŞ-nin simvolik və strateji nöqtələrinə tuşlandı. Nyu-Yorkdakı Dünya Ticarət Mərkəzinin əkiz qüllələri və Pentaqon binası hədəfə çevrildi, dördüncü hava gəmisi isə planlaşdırıldığı yerə çata bilməyərək Pensilvaniya ərazisində qəzaya uğradı. Terror aktları nəticəsində təxminən üç minə yaxın insan həyatını itirdi, yüzlərlə şəxs isə sonrakı illərdə dağıntıların yaratdığı ekoloji və kimyəvi fəsadlardan dünyasını dəyişdi.

Bu qanlı hadisədən dərhal sonra Vaşinqton qlobal miqyasda “terrorizmə qarşı müharibə” dövrünü elan etdi. Hücumların arxasında duran Usama bin Ladeni təhvil verməkdən imtina edən Əfqanıstandakı “Taliban” rejiminə qarşı həmin ilin payızında hərbi əməliyyatlara start verildi. Onilliklər sürən bu proses milyardlarla dollar vəsaitin xərclənməsinə, minlərlə insanın ölümünə səbəb oldu. 2011-ci ildə Bin Ladenin Pakistanda xüsusi əməliyyatla məhv edilməsi belə regiondakı böhranı dərhal dayandıra bilmədi.

İllər sonra — 2021-ci ildə ABŞ və müttəfiq qüvvələrinin Əfqanıstandan tam şəkildə geri çəkilməsi hakimiyyətin yenidən “Taliban”ın əlinə keçməsi ilə nəticələndi və Kabil hava limanında unudulmaz dramlar yaşandı. Ötən 25 il göstərdi ki, 11 sentyabr sadəcə bir günün deyil, təhlükəsizlik qaydalarından tutmuş sərhəd nəzarətinə qədər bütün dünya nizamını yenidən yazan böyük bir dövrün başlanğıcı idi.

Previous Post Next Post